Jack Base และ U-Head คืออะไร? รู้จักอุปกรณ์ปรับระดับและถ่ายแรงของระบบนั่งร้าน

ในการออกแบบ ระบบนั่งร้านและระบบนั่งร้านรับแบบหล่อ (Shoring) อุปกรณ์สำคัญที่มีผลต่อทั้งการปรับระดับและการถ่ายแรงของระบบ คือ Jack Base และ U-Head หรือ U Jack

อุปกรณ์ทั้งสองมีลักษณะเป็นแกนเกลียวที่สามารถปรับระดับได้ แต่ทำงานคนละตำแหน่ง Jack Base ติดตั้งบริเวณฐานของนั่งร้าน ส่วน U-Head ติดตั้งบริเวณด้านบนเพื่อรองรับคาน การเข้าใจหน้าที่ ขนาด และข้อจำกัดของอุปกรณ์ทั้งสองจึงเป็นส่วนสำคัญของการออกแบบและติดตั้งระบบนั่งร้านอย่างเหมาะสม

Jack Base ทำหน้าที่อะไร?

Jack Base หรือขาปรับระดับนั่งร้าน ติดตั้งบริเวณด้านล่างของขาตั้ง มีหน้าที่หลัก 2 ส่วน คือ ช่วยปรับระดับของนั่งร้าน และ ถ่ายแรงจากขาตั้งลงสู่ฐานรองรับด้านล่าง

ในหน้างานจริง พื้นที่ติดตั้งอาจมีระดับสูง–ต่ำแตกต่างกัน Jack Base จึงช่วยปรับให้ระบบนั่งร้านสามารถติดตั้งได้ตามระดับที่กำหนด

อย่างไรก็ตาม Jack Base ไม่ได้มีหน้าที่แก้ปัญหาฐานรองรับที่ไม่แข็งแรง การออกแบบยังต้องตรวจสอบว่าพื้นคอนกรีต พื้นดิน หรือ Base Beam ด้านล่าง สามารถรับแรงที่ถ่ายลงมาได้อย่างเพียงพอ

U-Head แตกต่างจาก Jack Base อย่างไร? 

U-Head หรือ U Jack ติดตั้งบริเวณส่วนบนของระบบนั่งร้าน โดยส่วนหัวมีลักษณะคล้ายตัว U สำหรับรองรับ คานไม้หรือคานเหล็ก ที่อยู่ด้านบน

U-Head ทำหน้าที่รับแรงจากคานและระบบแบบหล่อ แล้วถ่ายแรงเข้าสู่ขาตั้งนั่งร้าน พร้อมกับช่วยปรับระดับความสูงของคานให้ตรงตามระดับที่ออกแบบไว้

หากพิจารณาในมุมของ Load Path หรือเส้นทางการถ่ายแรง แรงจากแบบหล่อและคานด้านบนจะถูกส่งผ่าน U-Head ลงสู่ขาตั้ง ก่อนถ่ายต่อไปยัง Jack Base และฐานรองรับด้านล่าง

Specification ของ SUCOOT Jack Base และ U-Head

SUCOOT มี Jack Base และ U-Head สำหรับระบบนั่งร้านที่แตกต่างกันตามขนาดและลักษณะการใช้งาน

สำหรับ SUCOOT 48 ซึ่งใช้เสานั่งร้านขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 48.6 มม. Jack Base ใช้แกนขนาดประมาณ 38.5 มม. มีความยาว 300 และ 600 มม. ส่วน U-Head ใช้แกนขนาดประมาณ 38.5 มม. ความยาว 600 มม. และความหนา 4.0 มม. โดยสามารถรับกำลังสูงสุดได้มากกว่า 20 ตัน

สำหรับงานที่ต้องการระบบขนาดใหญ่ขึ้น SUCOOT 60 ใช้เสาขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 60.2 มม. โดย Jack Base และ U-Head ใช้แกนขนาดประมาณ 48.2 มม. ความหนา 5.0 มม. และความยาว 600 มม. สามารถรับกำลังสูงสุดได้ถึง 30 ตัน

นอกจากนี้ Handle Nut ของระบบผลิตจาก เหล็กเหนียว เพื่อให้เหมาะกับลักษณะการรับแรงและลดโอกาสการแตกหักระหว่างการใช้งาน

Jack Base และ U-Head ไม่ควรยื่นเกินเท่าไร ?

อีกประเด็นสำคัญในการติดตั้งคือ ระยะยื่นของ Jack Base และ U-Head แม้แกนเกลียวจะสามารถปรับระดับได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าควรหมุนออกจนสุดความยาว

ตาม มยผ. 1571-62 มาตรฐานการติดตั้งและการตรวจสอบโครงสร้างนั่งร้าน  กำหนดให้ระยะยื่นใช้งาน ไม่เกิน 30 ซม. สำหรับท่อเกลียวยาว 60ซม.เนื่องจากเมื่อระยะยื่นเพิ่มขึ้น พฤติกรรมและความสามารถในการรับแรงของอุปกรณ์ย่อมเปลี่ยนแปลงไป

ดังนั้น การออกแบบต้องพิจารณาทั้งความสูงของระบบ ระยะปรับที่ต้องการ แนวการถ่ายแรง และข้อจำกัดของ Jack ไม่ใช่พิจารณาเพียงความยาวของแกนเกลียว

Jack Base และ U-Head ต้องพิจารณาร่วมกับนั่งร้านทั้งระบบ

แม้ Jack Base และ U-Head จะเป็นเพียงส่วนประกอบหนึ่งของนั่งร้าน แต่ทั้งสองเป็นส่วนสำคัญของ Load Path

การเลือกใช้จึงไม่ควรดูเพียงว่าขนาดสามารถประกอบเข้ากับนั่งร้านได้หรือไม่ แต่ต้องพิจารณาร่วมกันทั้ง ระบบนั่งร้าน ขนาดอุปกรณ์ กำลังรับแรง ระยะการปรับ สภาพฐานรองรับ และน้ำหนักที่ต้องรับจริง

โดยเฉพาะงาน Shoring หรืองานนั่งร้านรับแบบหล่อที่มีน้ำหนักสูง การเลือก Jack Base และ U-Head ที่เหมาะสมควรเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบและตรวจสอบทางวิศวกรรมตั้งแต่ต้น